Հանրապետական կուսակցության պատգամավոր Մանվել Բադեյանի եւ Ազատ դեմոկրատներ կուսակցության փոխնախագահ Անուշ Սեդրակյանի միջեւ տեղի ունեցած բանավեճը քաղաքական վիրավորանքներ եւ մեղադրանքների զինանոցը հարստացրեց նոր պիտակավորումներով: Հանրապետական պատգամավորի կարծիքով ամեն ինչ ասված է ընտրությունների ելքով եւ ստացված արդյունքներով, որոնք վկայում են Հանրապետական կուսակցության առավել առաջատար եւ ընդունված լինելու փաստը:

Հայաստանում կայացած խորհրդարանական ընտրությունները հնարավորություն տվեցին Հայ Ազգային Կոնգրեսին մտնել խորհրդարան, կուսակցության ներկայացուցիչներն էլ հայտարարեցին որ կոնգրեսը վայր չի դնի իր մանդատները եւ այսուհետ քաղաքական պայքար կմղի Ազգային ժողովում: Իսկ շրջանառվող այն լուրերը, թե կուսակցության ներսում նույնպես կա պայքար ՀԱԿ ներկայացուցիչները հերքում են:

Մայիսի 6-ին կայացած ընտրությունների արդյունքներով խորհրդարան անցած քաղաքական ուժերն այս օրերին հստակեցնում են համամասնական ընտրակարգով ազգային ժողովի իրենց մանդատները: Ուստիեւ քաղաքական որոշ գործիչների գնահատմամբ բնական կարելի է համարել վերջին օրերի ինքնաբացարկներն ու հրաժարականները մանդատներից: Բայց քաղաքական դաշտում ներկայումս քննարկման թիվ 1 թեման խորհրդարանական կոալիցիայի ձեւավորումն է: Մեր լրագրողը այս հարցի շուրջ զրուցել է տեղի քաղաքական գործիչների հետ: Հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչ Սուքիաս Ավետիսյանի կարծիքով, քանի որ հանրապետական կուսակցությունն ԱԺ-ում դարձյալ մեծամասնություն է կազմում, ուստի մյուս ուժերը պետք է կոալիցիա կազմելու մասին առաջարկով հանդես գան: ԲՀԿ ներկայացուցիչ Մարզպետունի Մարգարյանը մեր լրագրողի հետ զրույցում նշել է, թե արդեն մի քանի օրից ամեն ինչ կհստակեցվի, ու ԲՀԿ-ն էլ իր քաղաքական դիրքորոշումը կներկայացնի այն մասին, թե կոալիցիայի կազմում այս անգամ լինելու է , թե ոչ: ՀԱԿ ներկայացուցիչն էլ նշել է, թե ԲՀԿ-ն երկու ճանապարհ ունի, կամ միանալու է խորհրդարանական ընդդիմությանը, ու պայքարելու է հանուն արդարության, կամ ընտրելու է ՀՀԿ-ի հետ կոալիցիա կազմելու ճանապարհը:

Այսպիսով արդեն կարելի է ստանալ նորընտիր` հինգերորդ գումարման Ազգային Ժողովի նախնական պատկերը, մասնավորապես թե որ քաղաքական ուժը քանի աթոռ կզբաղեցնի Խորհրդարանում:¬¬ Նշենք որ ցուցանիշները դեռ վերջնական չեն եւ կախված ճշգրտումներից կարող են ենթարկվել աննշան փոփոխությունների: Եթե ԿԸՀ-ի հրապարակած ցուցանիշները բաշխենք համամասնական ընտրակարգով նախատեսված 90 խորհրդարանական տեղերի վրա եւ դրանց գումարելով նաեւ մեծամասնական տեղերի քանակը ստանում ենք որ ՀՀԿ ունենում է 66, ԲՀԿ 37, ՀԱԿ 7, ՕԵԿ 6, Ժառանգությունը եւ ՀՅԴ 5–ական տեղ խորհրդարանում:

Ըստ օրենքով սահմանած ժամանակացույցի ընտրություններից հետո 5-րդ օրը ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովը կազմում է արձանագրություն ընտրությունների արդյունքների վերաբերյալ, որի ժամանակ արդյունքները անփոփվում են եւ արձանագրվում է թե տվյալ ընտրատարածքում մեծամասնական ընտրակարգով որ թեկնածուն է ընտրվել որպես ազգային ժողովի պատգամավոր: Երեկ Շիրակի մարզի տարածքում գտնվող բոլոր չորս ընտրատարածքները այդ արձանագրությունները կազմել են եւ այսօր օրենքով սահմանված կարգով համապատասխան փաստաթղթերը կհանձնվեն ԿԸՀ-ի արխիվ:

Մայիսի 6-ին կայացած խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցած ու չմասնակցած քաղաքական շատ ուժեր դեռեւս չեն շտապում գնահատել ընտրությունների ընթացքն ու արդյունքները: Հանրապետական կուսակցության ներկայացուցիչների կարծիքով, Հայաստանում ի վերջո անցկացվել է ժողովրդավարական չափորոշիչներին համապատասխան ընտրություններ, լցոնումներ, աղաղակող այլ խախտումներ չեն եղել, այդ պատճառով էլ քաղաքական ուժերը չեն շտապում թերագնահատել ընտրական գործընթացը: Սարդարապատ շարժման նախաձեռնող խմբի անդամները բոլորովին այլ կարծիքին են: Ժիրայր Սեֆիլյանի կարծիքով, Հայաստանում ընտրական գործընթաց` որպես այդպիսին, տեղի չի ունեցել, մայիսի 6-ի ընտրությունները, ըստ նրա, լավ կազմակերպված օպերացիա էր, որի արդյունքները դեռ վաղուց կանխորոշված էին: Այլ մանրամասներ առաջարկվող տեսանյութում:

Այսօր հրավիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ քաղաքագետներ Ալեքսանդր Մարկարովը եւ Էդգար Վարդանյանը կարծիքներ են հայտնել խորհրդարանական ընտրությունների ընթացքի եւ արդյունքների վերաբերյալ: Վերջիններիս կարծիքով, չնայած ընտրությունների թափանցիկության եւ արդարության մասին խոստումներին, եղել են կեղծիքներ`բավականին մեծ չափերի: Քաղաքագետների հավաստմամբ, ընտրությունների արդյունքները չեն գոհացնի ընդդիմություն ներկայացուցիչներին եւ բողոքի ակցիաններն անխուսափելի կլինեն հետընտրական շրջանում:

Ընտրական օրվա ընթացքում ոչ մի քաղաքացի գրավոր եւ բանավոր Շիրակի մարզի դատախազությանը հայտարարություն չի տրամադրել: Այնուամենայնիվ, նյութեր պատրաստվում են: Հայաստանի Հանրապետության դատախազություն ահազանգ է ստացվել, որ Գյումրու թիվ 6 դպրոցում տեսախցիկ են գողացել լրագրողից, այդ փաստի առթիվ մարզի դատախազ Դավիթ Սարգսյանի հանձնարարությամբ, ոստիկանության քննչական բաժնում նախապատրաստվում են նյութեր: Նմանատիպ եւս երկու նյութեր կան, որ նախապատրաստման փուլում են, եւս մեկ նյութ նախապատրաստվում է, որտեղ երեւում է, որ քաղաքացիները ընտրակաշառք են ստանում միկրոավտոբուսից:

Քիչ առաջ կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը ներկայացրել է վերջին տվյալները հանրապետության տարբեր ընտրատեղամասերում քվեարկած քաղաքացիների թվի վերաբերյալ: Ըստ այդմ, առաջին տեղում, ընտրողների ակտիվությամբ, Արարատի մարզն է: Այստեղ արդեն քվեարկել է ընտրողների 60 տոկոսից ավելին: Մայրաքաղաքում և Շիրակի մարզում քվեարկել են մոտ 50 տոկոսը: Մեր լրագրողի հետ զրույցում Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Տիգրան Մուկուչյանը ևս մեկ անգամ շեշտել է` ընտրողների ակտիվությունն այս ընտրություններին մեծ է, և անդրադարձել է մինչ այժմ գրանցված դեպքերին և ստացված ահազանգերին:

Հայաստանի խորհրդարանական ընտրությունների հենց առաջին ժամերին սկսեցին ահազանգեր ստացվել ընտրողների անձնագրերում կնիքների թանաքի` նախատեսվածից շատ ավելի վաղ օքսիդանալու մասին։ Նման փաստի ականատես են եղել նաեւ մայրաքաղաքում աշխատող իմ գործընկերները, մասնավորապես թիվ 9/11 ընտրատեղամասում, երբ քաղաքացին ընտրություն կատարելուց հետո հայտնաբերել է, որ անձնագրի համապատասխան էջից կնիքն անհետացել է:

Գյումրու Անի թաղամասում աննախադեպ ակտիվություն ու հոսք է նկատվել ոչ միայն ընտրողների, այլ նաեւ դեպի ընտրատեղամասերի բակեր ելումուտ անող մեքենաների: Խոսքը հատկապես վերաբերվում է թիվ 37 դպրոցում տեղակայված ընտրատեղամասին: Այստեղ ԲՀԿ վստահված անձը դժգոհել է, որ վաղ առավոտից միրոավտոբուսներով ընտրողներ են բերվում տեղամասեր: Իսկ Գյումրու թիվ 11 դպրոցում տեղակայված ընտրատեղամասում մեր լրագրողը նկատել է, որ պատից կախված է հանրապետության նախագահ, ՀՀԿ առաջնորդ Սերժ Սարգսյանի նկարը:

Ընտրական գործընթացի մեկնարկից կես ժամ անց միջադեպ է գրանցվել Գյումրու թիվ 6 դպրոցում տեղակայված 34/25 ընտրատեղամասում: Այստեղ ընտրական գործընթացին հետեւող դիտորդներն ու վստահված անձինք մեր լրագրողին պատմել են, որ առավոտյան ժամը 8անց 30-ի սահմաններում տեղամաս են մտել «Սլաբոտկա» կոչվող թաղամասի մի խումբ երիտասարդներ եւ նույն տեղամասում նկարահանումներ իրականացնոող «Կենտրոն» հեռուստաընկերության օպերատորի ձեռքից խլել են տեսախցիկը, ապա դուրս կանչել օպերատորին եւ զգուշացրել` այլեւս ընտրատեղմասում նկարահանումներ չկատարել: Այս մասին մեր լրագրողին պատմել է ԲՀԿ վստահված անձ Գոհար Աբրահամյանը: Մեր լրագրողը ընտրատեղամասի նախագահին հարցրել է, թե արդյոք պատշաճ վերահսկողություն իրականացվում է տեղամասում, նա պատասխանել է, թե գրանցվել է միջադեպը, որն ուղղակի թյուրիմացություն է եղել: Նշենք որ մեր նկարահանող խմբի աշխատանքի ժամանակ նույն ընտրատեղամասում դարձյալ վիճաբանություն է ծագել, թեկնածուների եւ կուսակցությունների վստահված անձինք բարձրաձայնել են, թե տեղամասում բաց քվեարկություն է ընթանում, կուտակումներ են եւ այլն: Իսկ դրսում «Սլաբոդկայի» թաղային հեղինակություններն են հսկողություն սահմանում, եւ ընտրատեղամաս մտնող ընտրողներին իրենց խոսքերով ասած խորհուրդ են տալիս, որ թեկնածուի եւ որ կուսակցության օգտին ընտրել:

Առավոտվանից լարված իրավիճակ էր թիվ 7-րդ դպրոցում տեղակայված 34/22 ընտրատեղամասում: Վիճաբանությունը հանձնաժողովականների եւ վստահված անձանց միջեւ սկսվել էր նախ կնիքի պատճառով, որը փոխարինվել էր թանաքով՝ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովին տեղյակ պահելուց հետո միայն: Այնուհետ այն շարունակվել է նախագահի դիտորդների ու վստահված անձանց միջեւ: Հանձնաժողովականը ով կնիքում է անձնագրերը փորձել է թերթել անձնագրի էջերը հատկապես ուշադրություն դարձնելով 12-րդ էջին: Որը եւ դուր չի եկել ընտրողին եւ սկսվել է վիճավանությունը: Ընտրողն արդեն կատարելով իր քվերակությունը դուրս էր եկել ընտրատեղամասից, բայց եւ այնպես իրավիճակը դեռ շարունակվում էր լարված մնալ: Թեկնածուների վստահված անձանց բողոքն էլ ուղղված էր հանձնաժողովի նախահագին, ով իբր պարբերաբար լքում էր տարածքը:

Լրագրողների դիտարկմանը, թե ահազանգեր կան այն մասին, որ ընտրության մասնակցած անձանց անձնագրերում կնիքը չի երեւում, ԿԸՀ նախագահ Տիգրան Մուկուչյանը լրագրողներին հավաստիացրել է, որ խնդիրը տեխնիկական է եղել եւ արդեն կարգավորվել է: «Դա ընդամենը եղել է թանաքանյութը առանց թափահարելու օգտագործելու հետեւանքով: Խնդիրն արդեն կարգավորված է»,-ասել է Տիգրան Մուկուչյանը: Նման ահազանգեր են եղել ոչ միայն Երեւանից եւ Գյումրիից,այլեւ Վանաձորից, Մեղրիից, Հրազդանից: Խնդրի մասին ահազանգել են նաեւ որոշ դիտորդներ:

Վաղ առավոտից մայրաքաղաքի առանձին ընտրատեղամասերում նկատվում է ընտրողների ակտիվություն: Ընտրատեղամասերը սահմանված կարգի համաձայն բացվել են ժամը 8:00-ին: Մեր լրագրողը եղել է 4 ընտրատեղամասում, զրուցել ինչպես ընտրատեղամասերի նախագահների, այնպես էլ վստահված անձանց ու միջազգային դիտորդների հետ: Վերջիններիս փոխանցմամբ, այս պահի դրությամբ ընտրություններն անցնում են նորմալ, լուրջ թերություններ չեն արձանագրվել:

Համաձայն ԿԸՀ կողմից հաստատված ժամանակացույցի` մայիսի 5-ին քվեաթերթիկները տրամադրվել են տեղամասային ընտրական հանձնաժողովներին: Ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովներում փաթեթները կնքվել եւ հանձնվել են տեղամասային ընտրական հանձնաժողվների նախագահներին: Ըստ ԿԸՀ-ի` տպագրվել է 2 մլն 597 հազ. քվեաթերթիկ` համամասնական եւ 2 մլն 550 հազ. քվեաթերթիկ` մեծամասնական ընտրակարգի համար: Խորհրդարանական ընտրություններին կհետեւի 31 418 ներկայացուցիչ տեղական 53 կազմակերպությունից եւ 647 դիտորդ` 11 տարբեր միջազգային կազմակերպությունից եւ Հայաստանում հավատարմագրված դիավանագիտական ներկայացուցչություններից: Հինգերերոդ գումարման Ազգային ժողովում կընտրվի 131 պատգամավոր: Խորհրդարանը ձեւավորվում է խառը ընտրակարգով` 90 մանդատ համամասնական, 41-ը` մեծամասնական ընտրակարգով: Խորհրդարանական ընտրություններին համամասնական ընտրակարգով մասնակցում է ութ կուսակացություն եւ մեկ դաշինք:

Այսօր նախընտրական քարոզչությունն համարվում է ավարտված: Կոչվում է նաեւ լռության օր: Քանի որ թեկնածուներին ու կուսակցություններին արգելվում է ինչ-որ եղանակով քարոզչություն իրականացնել: Ասում են՝ այսօր ընտրողը մենակ է մնալու իր մտքերի հետ, ամփոփելու է անցած քարոզչության օրերին տեսածն ու լսածը, իր գլխում ընտրելու է իր թեկնածուին ու կուսակցությանը, իսկ վաղը գնալու է արդեն ընտրատեղամաս քվեարկելու: Ինչպիսին էր այս նախընտրական քարոզչությունը, ինչ առանձնահատկություն ունեցավ: Որքանով էր այն քաղաքակիրթ եւ արդյունավետ:

Ընտրական գործընթացի թափանցիկության եւ ընտրությունների հրապարակայնության ապահովման, ինչպես նաեւ ընտրողների իրազեկման մակարդակի բարձրացման գործում զանգվածային լրատվամիջոցների դերն անգնահատելի է, քանի որ տեղեկատվության հասանելիությունը հանրային վստահության կարեւորագույն երաշխիքն է: Ընտրական հանձնաժողովները զանգվածային լրատվամիջոների հետ համագործակցելիս պետք է գործեն բաց, նրանց տնօրինության տակ եղած տեղեկատվությունը պետք է հասանելի լինի հանրությանը.- նշել է ԿԸՀ նախագահ Տիգրան Մուկուչյանը: Մայիսի 6-ի Ազգային Ժողովի ընտրություններին ընդառաջ, այսօր տեղի է ունեցել ընտրական հանձնաժողովի տեղեկատվական կենտրոնի բացման արարողությունը:

Նախընտրական քարոզչության վերջին օրը Հայաստանի կոմունիստները հանդիպում են անցկացրել Գյումրիում՝ Հոկտեմբեր կինոթատրոնի դահլիճում: Նրանք դահլիճում նստածներին դիմել են «հագելի Լենինականցիներ»-ով եւ ներկայացրել իրենց քննադատությունները: Ըստ ՀԿԿ առաջին քարտուղար Ռուբեն Թովմասյանի՝ այս երկրի բարեփոխումը պետք է սկսել Սահմանադրության եւ օրենքների փոփոխությունից եւ երկիրը դարձնել սոցիալական, հետ գնել գյուղացիներից հողը, քանի որ ըստ կոմունիստների՝ Հայաստանին սպառնում է ֆեոդալականացման վտանգ: «Երկրում 1990ական թթ-ից մինչեւ օրս կատարվել է քաղաքական-տնտեսական խոշոր հանցագործություններ, որոնք վաղեմության ժամկետ չունեն եւ ժողովուրդը պատասխան է պահանջելու: Հիմնադիրների եւ համակարգի վրա ծառացել է համաժողովրդական նզովք»,-ասել են կոմունիստները՝ միեւնույն ժամանակ շեշտելով, որ երկրում ինչ-ինչ դրական տեղաշարժերը գրանցվել են Հանրապետական կուսակցության ծրագրերերով:

Երեւանի թիվ 7 ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովն այսօր կրկին քննել է նույն ընտրատարածքում պատգամավորության թեկնածու առաջադրված. Հակ ներկայացուցիչ Նիկոլ Փաշինյանի ներկայացրած դիմումները: Դրանցից առաջինով թեկնածուն պահանջում է ուժը կորցրած ճանաչել նույն ընտրատարածքում պատգամավորի թեկնածու, ՀՀԿ ներկայացուցիչ Սամվել Ալեքսանյանի գրանցումը որպես ԱԺ պատգամավորի թեկնածու: Երկրորդ դիմումով Նիկոլ Փաշինյանը պահանջում էր գնահատել Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական համայնքի ղեկավար Դավիթ Օհանյանի եւ 190 դպրոցի տնօրեն Կարինե Զատիկյանի գործողությունների իրավաչափությունը: Հանձնաժողովի նիստին չէր մասնակցում 190 դպրոցի տնօրեն Կարինե Զատիկյանը, ով «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի հետ զրույցում հաստատել էր, որ Ս.Ալեքսանյանը 7-րդ ընտրատարածքի ընտրողներին գումար է բաժանում: Մեկ ժամվա ընդմիջումից հետո թիվ 7 ընտրատարածքային ընտրական հանձնաժողովը որոշում է կայացրել մերժել Փաշինյանի դիմումները: Մինչ այդ որոշումը մեր լրագրողը զրուցել է թե պատգամավորի թեկնածուի, եւ թե Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական համայնքի ղեկավարի հետ:

Նոր բացառիկ մեթոդով, հրապարակված պաշտոնական թվերի համադրմամբ, հնարավոր կլինի պարզել, թե ինչ չափի են եղել ընտրական գործընթացներում առկա անճշտությունները: Ծրագիրն իրականացնում է «Թրանսփարենսի Ինթերնեյշնլ» հակակոռուպցիոն կենտրոնը: Կենտրոնի գործադիր տնօրենն ու այդ մեթոդի հեղինակ Լյուդվիգ Խաչատրյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը նշել են, որ մեթոդը փորձնականորեն կիրառել են նաեւ Ռուսաստանի Դաշնության Պետդումայի ընտրությունների ժամանակ եւ ստացել հաջող արդյունքներ: